Nace Proxecto Neo

Proxecto Neo é o resultado da colaboración entre Radio Burela e a área de Innovación Educativa do Instituto Perdouro.
Estamos en antena todos os mércores entre as 5 e as 6 da tarde. Pode acompañarnos desde calquera lugar do mundo en
Radio Burela
O programa Proxecto Neo ten como protagonistas os neofalantes, as fillas e os fillos adoptivos da nosa terra, especialmente de Burela.

18/04/18

Proxecto Neo, 225.7: Especial IES Terra de Xallas; Paulo Fernández Mirás





Coñecemos a oferta educativa do IES Terra de Xallas a través da información que nos ofreceron dúas alumnas do segundo curso de ESO, Valeria Amarelle Capelo e María Blanco Mariño.
Apoiados nestas dúas mozas moi dinámicas, puidemos facer tamén entrevistas a outras dúas mozas estudantes no mesmo centro e ambas destacadas en actividades lúdico-deportivas: a hípica e a danza. Ana Sueiro presentounos o Clube Haras de Compostela e falounos da súa experiencia na equitación. Outro tanto fixo Ainhoa González, que practica Caribbean Show Dance na asociación Arte e Movemento de Cee.
Pola súa parte, José Manuel Vázquez (Técnico de Xuventude do Concello de Santa Comba) falounos da estreita colaboración entre o departamento municipal en que traballa e o Instituto Terra de Xallas, unha colaboración que se manifestou unha vez máis no intercambio educativo que une estes dous institutos.
A profesora Ana Belén López, coordinadora do Equipo de Normalización Lingüística, agradeceu a participación do alumnado nesta experiencia radiofónica.
Nos minutos finais, recibimos a felicitación poética dos Gatiños dos Castros e démoslle difusión á crónica que sobre actividades dedicadas a Ricardo Carvalho Calero nos fixo o noso colaborador Paulo Fernández Mirás.

11/04/18

Proxecto Neo, 224.7: Juan Carlos G. Hoyuelos; Miruca Parga; Paulo F. Mirás; María G. Jartín; Luzia Oca




O poeta burgalés Juan Carlos García Hoyuelos presentounos o seu libro Aire, fuego y deseo (que está acompañado dun disco con 25 poemas recitados ou musicados no conxunto dos idiomas peninsulares). Aproveitou a ocasión para dar a coñecer a súa presentación na cidade da Coruña (19-IV-2018), baixo a organización da Asociación Alexandre Bóveda.
A profesora Miruca Parga, do ENL do Instituto Perdouro, falounos sobre a situación lingüística no Val de Xálima (en Cáceres).
Paulo Fernández Mirás fíxonos crónica do desenvolvemento do Seminario dedicado ao Binormativismo na Faculdade de Filoloxía da Universidade da Coruña, un envento en que participaron os profesores Xosé Ramón Freixeiro Mato (da UdC) e Eduardo Maragoto (da EOI de Santiago de Compostela).
MAría G. JArtín fíxonos partícipes das actividades divulgativas organizadas en Meira e Riotorto para pedir un Día das Letras para o escritor Avelino Díaz.

04/04/18

Proxecto Neo, 223.7: Xoán Piñón (DOA); Paulo F. Mirás; Pablo Quintana (Ed. Canela); Nilda Borges




Con Xoán Piñón celebramos o 40º aniversario de DOA sobre os palcos musicais. Coñecemos a data de creación do grupo, os seus primeiros integrantes e incluso o sistema de escolla do nome. Despois falamos de todos os discos, con especial destaque para o primeiro (O son da estrela escura) e o máis recente (A fronda dos cervos).
Con Paulo F. Mirás, da Faculdade de Filoloxía da Universidade da Coruña, falamos sobre a convocatoria do Seminario "Binormativismo na Galiza" a celebrar naquel centro de ensino con intervención de Xosé Ramón Freixeiro Mato e Eduardo S. Maragoto.
Pablo Quintana presentounos a Editorial Canela e fíxonos crónica dos actos literarios celebrados en Boal e no Franco arredor da máis recente publicación do seu catálogo: Personaxe descoñecido (de Quique de Roxíos).
Nos últimos minutos recibimos a visita de Nilda Borges, que nos fixo unha valoración dos obradoiros de diversidade coordinados por Antoinette Torres Soler e coorganizados polo Concello de Burela en colaboración cos Institutos Monte Castelo e Perdouro; co Observatorio da Mariña pola Igualdade e Afrogalegas.

21/03/18

Proxecto Neo, 222.7: Especial 222. Educación en rede co CPI Manuel Suárez Marquier do Rosal



O 222 é un programa de Educación en rede entre dous centros educativos: un de Burela, na Mariña do Cantábrico; e o outro do Baixo-Miño.
O alumnado de ambos os centros coñeceuse a través das ondas. Dun lado as preguntas e do outro as respostas. Todo con moito dinamismo. Con rigor, mais tamén con moito humor.

14/03/18

Proxecto Neo, 221.7: Virxinia Cal: Ramón Blanco; Xosé Tomás; Edilson Sanches




A profesora Virxinia Cal fíxonos crónica da Xornada Cultural dedicada a Frei Martín Sarmiento en Vila-Franca. O evento comezou cun encontro do alumnado de ensino secundario, continuou cun espectáculo teatral de Paco Nogueiras dirixido ao público infantil e tivo tamén unha parte institucional protagonizada por representacións políticas da Xunta de Galicia e da Junta de Castela-León. Durante a xornada foi presentado o premio Fernández Morales de debuxo e creación literaria destinado aos 1.100 alumnos e alumnas que estudan a lingua galega nos centros educativos bercianos.
O escritor Ramón Blanco colaborou con nós e fíxonos animación á lectura de "Se pedra na brétema" un poemario publicado recentemente e que en 2016 fora distinguido co Premio Eusebio Lorenzo Baleirón.
O profesor e artista plástico Xosé Tomás atendeunos desde o CPI do Rosal e fíxonos de guía turístico a través das ondas.
Nos minutos finais falamos con Edilson Sanches Tavares, o colaborador de Marco Pereira no programa Grandes Voces do Noso Mundo.

07/03/18

Proxecto Neo, 220.7: Especial 8 de Marzo: Olga Brañas; María, Aida e Pilar; Karina Parga


Desde Ourense atende a nosa chamada Olga Brañas, historiadora, compositora e intérpre musical. De todos eses temas falamos con ela e, ademais, tamén conversamos sobre lingua e sociedade. Na segunda parte do programa fixemos un Especial 8 de Marzo, con María, Aida e Pilar, alumnas dos institutos de Burela. Tamén contactamos con Karina Parga para saber como se vive esta xornada desde o ámbito docente. 

María, Aida e Pilar (Foto tomada por Lucía Rivas)

EU NON SON NEOFALANTE
(Tomado do Sermos Galiza)

Olga Brañas
(pianista, crítica musical, pandereteira e feminista)

É curioso, a maioría de xente que me coñece pensa que son neofalante. Certo é que na fala (e nas publicacións de facebook, que vén sendo o mesmo) tendo a castelanizar toda palabra que se me pon por diante, pero a miña impresión é a contraria: as persoas neofalantes teñen un vocabulario moito máis normativo -chamémoslle correcto- que as que temos o galego como lingua materna. Estou xeralizando, por suposto. 

Eu son de Ourense. Ourense cidade. Nin sequera das aforas. Ourense, Ourense. Cando ía ao súper coa miña nai, que imaxino que lle diría as típicas paridas como “Mamá, cómprasme este chocolate? Gústame moito”, as señoras (si, señoras, porque nos ’80 poucos homes se vían no súper, e hoxe tres cuartos do mesmo) calificábanme como graciosa. Que graciosa era eu, falando esa lingua tan estranxeira e exótica: o galego na Galiza!  

Pouco despois comecei o cole. Alí aprendín que naquel sitio se falaba un idioma que eu xa entendía porque llo escoitaba ás persoas que non eran da miña familia: o castelán. Compañeiras, compañeiros, profesoras e profesores. Alí falábase español ao 100% e eu tiña que falalo tamén, porque non escoitara a ninguén expresarse na lingua que eu aprendera. Así que como boa nena, uninme como unha ovelliña a aquel bilingüismo harmónico e puxen o meu graíño de area para deixar morrer o meu idioma. O galego reservábao para a familia e para quen se dirixía a min en galego. O castelán para a escola e para o resto da miña vida social. 

Ourense! Esta cidade preciosa pero chea de galegofobia, que renega da súa “exótica” lingua. Na que a Gonzalo Jácome le sale el gallego cuando ha bebido ou na que morren tres personas y un portugués. Na que teño que pedir até tres veces o café con leite e xeo e á terceira xa digo hielo. Aínda así, téñolle bo cariño a Ourense: a Praza de San Martiño está a tope nos concertos porque a xente mola moito e responde, temos unha boa tradición artística e a área de cultura do concello é impecable e sigue contratando a artistas que fan o seu espectáculo en galego. E Jácome cáeme moi ben, que todas temos defectos. 

Antes de chegar á adolescencia, o meu entorno ourensán xa me fixera comprender que o que sucedía non era que na escola non se puidese falar o galego fóra da materia de Lingua, senón que iso era de xente menor. E así, uníndome ao cosmopaletismo imperante (que xa bastante bullying me facían cando sacaba unha boa nota, cando meu pai me viña buscar para levarme ao conservatorio ou por calquera outra memez), cando timbraba para entrar na casa e miña nai preguntaba “quen é?” en vez de contestar “son eu”, dicía “abre”. Non fora ser que pasase alguén pola rúa e descubrise que a miña familia era rústico-encuberta en terreo ourensán e que eu sabía falar esa cousa

Dicía un amigo, Xose, que cando alguén fala galego porque “pobriño, non sabe falar outra cousa, non dá para máis”, non senta mal. Pero que cando unha persoa cun mínimo de formación decide falalo, levanta moitos malos sentimentos. 

E así foi como cheguei a facer a carreira en Santiago e fun á manifestación por aquel famoso decreto. O marabilloso decreto, o trilingüismo harmónico, non é? E despois de toda unha vida sendo bilingüe (real, bilingüe real), asusteime e decateime de que non bastaba con falar galego coa familia e con quen mo falaba. Que non quería ser eu quen contribuíse á morte do noso idioma, da máxima expresión da nosa rica cultura. Así que decidín non volver ter unha conversa en castelán. Polo menos na Galiza. 

Fixen todas as exposicións, exames e traballos da carreira en galego, enfrontándome a peticións de compañeiras e compañeiros como te importaría hablar en castellano para que te entienda mejor? contestando cun rotundo non e seguindo. Síntoo moito, pero unha vez comprometida, xa non ía dar marcha atrás. No ámbito social foi aínda moito máis difícil. Moitas amigas e amigos que sabían de sobra que eu falaba galego na casa soltaron comentarios do tipo jaja ¿qué haces hablando gallego?  ou que a mí no me hables el gallego, que lo hablas como muy del que se habla en la escuela, hablas raro y se nota que no es natural, solo deberían hablarlo los de los pueblos, que ellos saben. Nótése todo o prexuízo que ten sobre todo esta última frase. Nin que dicir ten que co tempo só quedaron na miña vida quenes tomaron a miña falsa transición, que só consistiu en deixar de falar un idioma, con naturalidade e sen atacarme. 

Unha vez fun tomar algo cunha cantante que acababa de entrar nun dos grupos onde toco. Cando viu que estaba nun grupo folk no que case todo o mundo falaba en galego, comezou a falar tamén en galego con nós. Estabamos sentadas nunha terraza, no parque de San Lázaro. O camarero coñecíaa e púxose a falar con ela, con varios pretéritos perfectos fermosísimos  como ¿lo vistes? e varios imperativos deliciosos con erre pedirme la consumición cuando queráis. Cando a rapaza se dirixiu a min, “Olga, ti que queres tomar? Eu vou pedir unha coca-cola”, el comezou a rirse na súa cara, preguntándolle que facía falando galego, se non o sabía falar. Que non o sabe falar? Considero que ela fala mil veces mellor o galego que este tío o castelán. Se Galicia Bilingüe quere o teléfono deste elemento para contratalo de asesor, que me escriban por privado, que llelo consigo. 

Se este tipo de escarnios sociais lle pasan a unha persoa coma min, que non tiña ningunha inseguridade na miña fluidez co galego por ser a miña lingua materna, ou a esta cantante, que simplemente se dirixiu a min en galego pero fala castelán con case todo o mundo… Que será entón das persoas que decidan ser neofalantes e monolingües? Canta merda terán que aturar? Sabede que nunca seremos xs que falamos galego quen vos xulguemos. 

A min paréceme perfecto que cadaquén fale o que lle pete, pero non confundamos as cousas, porque non é o galego o idioma que “impoñen” en Galicia, non. Se así fose, e parafraseando ao noso presidentísimo, o saberiamos falar e o saberiamos escribir perfectamente. 

28/02/18

Proxecto Neo, 219.7: Marina G. Mariñas; Daniel de Nois; Rodrigo Vázquez



A galego-berciana Marina G. Mariñas, traballadora da Sanidade no Hospital Santiago Apóstol de Miranda de Ebro atendeu a nosa chamada para falarnos sobre o seu proceso de incorporación á cultura galega. Ademais de evocar para nós as súas vivencias no Preescolar na Casa, fíxonos animación á lectura das obras literarias de Manuel Rivas e de Teresa Moure.
O actor Daniel de Nois falounos da súa experiencia formativa en CasaHamlet, na Coruña.
Rodrigo Vázquez, presentador da TVG, convocou a nosa audiencia a participar no proceso de selección de concursantes para o programa Ti Verás.